ريچارد بل ( مترجم : بهاء الدين خرمشاهى )

27

در آمدى بر تاريخ قرآن ( فارسى )

در سال 628 م ، اغلب جناح‌هاى طرفدار ايران براى جلب حمايت ، رو به حضرت محمد [ ص ] آوردند و مسلمان شدند . 2 . زندگى در عربستان دين اسلام به قول عامه وابسته به زندگى بيابانى است ، و هرچند عنصرى از حقيقت در اين تلقى هست ، اگر درست غوررسى نشود ، گمراه‌كننده است . اسلام تقريبا همواره و در درجهء اول دينى است وابسته به شهرنشينان ، و توجه ناچيزى به نيازهاى خاص كشاورزان و چادرنشينان گله‌دار و شبان دارد . نخستين مهد اسلام مكه بود كه در آن عصر كانون تجارى فوق العاده شكوفايى بود ؛ و دومين مهد آن - مدينه - واحه‌اى ثروتمند و تا حدودى برخوردار از [ رونق ] تجارت بود . مع الوصف هم مكه و هم مدينه پيوندهاى عميقى با قبايل پيرامون خود داشتند . در اواخر قرن ششم ميلادى بازرگانان بزرگ مكه كنترل انحصارى تجارت را در تردد از حاشيهء ساحلى غربى عربستان بر كرانهء مديترانه در دست داشتند . به كوچ زمستانى و تابستانى كاروان‌ها در سورهء قريش ، آيهء 2 ، اشاره شده است ، يعنى كوچ [ يا ييلاق و قشلاقى ] كه سنتا و به ترتيب به سمت جنوب و شمال انجام مىگرفت . راه جنوبى تا يمن امتداد داشت ، اما يك راه فرعى به سمت حبشه هم وجود داشت ، و احتمالا حمل‌ونقل كالا از هند از طريق دريا هم برقرار بوده است . اين راه احتمالا از آن روى اهميت يافته بود كه راه بديل ديگر ، كه از خليج فارس تا حلب ادامه داشت ، بر اثر جنگ بين بيزانسىها و ايرانيان ناامن شده بود . اهل مكه براى آن‌كه بتوانند از اين راه‌هاى دراز كاروان‌رو با امن و آسايش استفاده كنند ، ناچار بودند كه با قبايل چادرنشين كه قادر به حفظ امنيت كاروان‌ها در بخش‌هاى مختلف اين راه بودند ، در صلح و صفا و مناسبات حسنه به‌سر برند . البته اين ضامنان امنيت ، دستمزد زحماتشان را دريافت مىداشتند ، ولى به نظر مىرسيد كه اعتبار و قدرت نظامى مكيان ، در جنب كاردانى سياسىشان ، كارايى هموار اين نظام را تضمين مىكرد . اين واقعيت كه نخستين خطاب‌هاى قرآن ، به دست‌اندركاران تجارت است ، در زبان